Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο ιστολόγιο νομικής ενημέρωσης NOMIKI BIBLIOTHIKI Daily (NB Daily), ο διευθυντής της δικηγορικής μας εταιρείας κ. Αυγερινός Χαρτσιώτης, αναφέρθηκε στη μεγάλη προσπάθεια επανατοποθέτησης της Κύπρου στο διεθνές επιχειρηματικό περιβάλλον, εξηγώντας ότι η χώρα επιχειρεί να αφήσει οριστικά πίσω της την εικόνα των «εύκολων» εταιρικών δομών και να στραφεί στην προσέλκυση ποιοτικών επενδύσεων με πραγματική οικονομική παρουσία.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις δυνατότητες που δημιουργεί το νέο οικονομικό μοντέλο της Κύπρου για τις ελληνικές επιχειρήσεις, εξηγώντας ότι το νησί δεν λειτουργεί πλέον απλώς ως φορολογικός προορισμός, αλλά ως βάση πραγματικής επιχειρηματικής δραστηριότητας και περιφερειακής ανάπτυξης, τονίζοντας ότι «η Κύπρος δύναται να αποτελέσει την πλατφόρμα από την οποία οι ελληνικές επιχειρήσεις θα μεταπηδήσουν και θα επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους σε περιφερειακό επίπεδο».
Όπως αναφέρει στη συνέντευξη, η Κύπρος επιχειρεί να επανατοποθετηθεί διεθνώς ως ένας αξιόπιστος επενδυτικός κόμβος, αφήνοντας πίσω παθογένειες του παρελθόντος και επενδύοντας στη συμμόρφωση, τη σταθερότητα και την ουσιαστική παρουσία εταιρειών στο νησί, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «η προσπάθεια της Κύπρου είναι ακριβώς να αποβάλει και να καθαρίσει τους “λεκέδες” που έπληξαν την εικόνα της στο παρελθόν».
Ακολουθεί, αυτούσια η συνέντευξη, η οποία αναρτήθηκε στο NB Daily στις 28/5/2026:
– Τα τελευταία δύο χρόνια σημειώθηκε έντονο ενδιαφέρον γύρω από τη φορολογική μεταρρύθμιση, καθώς και το εποπτικό πλαίσιο και τη διεθνή θέση της Κύπρου ως επενδυτικού κέντρου. Από τη δική σας θέση ως δικηγόρος και μέλος του ΔΣ του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, ποια θεωρείτε ότι είναι σήμερα η μεγαλύτερη αλλαγή που επιχειρεί να πετύχει η Κύπρος στο επιχειρηματικό και θεσμικό της μοντέλο;
Το κούρεμα καταθέσεων του 2013, η σημαντική συσσώρευση ρωσικών κεφαλαίων, καθώς και το πρόγραμμα πολιτογραφήσεων, σε συνδυασμό με τις αδυναμίες και τα κενά που υπήρχαν στο εποπτικό πλαίσιο, συνέβαλαν στη δημιουργία μιας αρνητικής εικόνας σε ό,τι αφορά την Κύπρο ως επενδυτικό προορισμό και ως μέλος της Ευρωζώνης. Η προσπάθεια της Κύπρου είναι ακριβώς να αποβάλει και να καθαρίσει τους «λεκέδες» που έπληξαν την εικόνα της στο παρελθόν, να επανατοποθετηθεί στον επενδυτικό χάρτη και να επανασυστηθεί ως ένα προορισμός που παρέχει ασφάλεια, σταθερότητα και αξιοπιστία. Με αλλεπάλληλες πρωτοβουλίες και συνέργειες μεταξύ ιδιωτικού τομέα και φορέων του Δημοσίου, παρατηρούμε μία αυξανόμενη εξωστρέφεια και στοχευμένη προβολή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων που διαθέτει η χώρα ως επενδυτικός προορισμός. Παράλληλα, τόσο το κράτος, όσο και ο ιδιωτικός τομέας, δεν περιορίζονται σε ενέργειες προβολής αλλά καταβάλλουν εντατικές προσπάθειες να εξελίξουν τις υπηρεσίες που προσφέρουν, να τις καταστήσουν πιο εύκολες, πιο προσιτές, πιο οικονομικές και πιο αποτελεσματικές ώστε ακριβώς να υποστηρίξουν εμπράκτως, τα όσα προβάλλουν διεθνώς.
– Στην ομιλία σας στη Νομική Βιβλιοθήκη αναφερθήκατε εκτενώς στο νέο εποπτικό πλαίσιο της Κύπρου. Πόσο διαφορετική είναι σήμερα η χώρα σε σχέση με την εικόνα που είχε μετά την τραπεζική κρίση του 2013;
Πρόκειται για ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον. Είχα αναφέρει χαρακτηριστικά ότι οι τροποποιήσεις που επήλθαν στο εποπτικό πλαίσιο την τελευταία πενταετία είναι ισάριθμες με αυτές που είχαν επέλθει τα προηγούμενα δεκαπέντε χρόνια. Το εποπτικό πλαίσιο ήταν πάντοτε εκεί. Άλλωστε ήταν προϋπόθεση ένταξης της Κύπρου στην Ευρωζώνη. Ωστόσο, το οικονομικό μοντέλο της Κύπρου στα τέλη της δεκαετίας 2000 – 2010 ήταν πολύ διαφορετικό και δεν ήταν προσανατολισμένο στην αυστηρή εφαρμογή ελέγχων. Η έννοια της εποπτείας αντιμετωπιζόταν ως αντικίνητρο και αχρείαστο βάρος. Επίσης τότε δεν υπήρχαν τα σύγχρονα εργαλεία που έχουμε σήμερα στη διάθεσή μας, ούτε καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό για διενέργεια τέτοιων ελέγχων και ούτε υπήρχε η κουλτούρα εφαρμογής του εποπτικού πλαισίου στον τομέα των υπηρεσιών. Αντιθέτως, σήμερα αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι οποιουδήποτε επαγγελματία δραστηριοποιείται στον τομέα παροχής εταιρικών και διοικητικών υπηρεσιών. Τόσο το κράτος, όσο και επαγγελματικά σώματα που διά νόμου εξουσιοδοτούνται να εποπτεύουν τους παρόχους τέτοιων υπηρεσιών εφαρμόζουν με αυστηρότητα το εκάστοτε ισχύον εποπτικό πλαίσιο. Ο σκοπός δεν είναι τιμωρητικός ή εισπρακτικός (μέσω της επιβολής προστίμων), αλλά να καλλιεργηθεί κουλτούρα συμμόρφωσης, να καταστεί κατανοητή η ερμηνεία και εφαρμογή των νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων και να ενισχυθεί η προσπάθεια της χώρας για προσέλκυση ποιοτικών επενδύσεων.
Πέραν της γεωγραφικής και πολιτιστικής εγγύτητας, το ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς και η χαλαρότητα του εποπτικού πλαισίου είχε καταστήσει την Κύπρο ως έναν ιδιαίτερα δημοφιλή προορισμό για επιχειρήσεις ελληνικών συμφερόντων, οι οποίες ενέτασσαν κυπριακές εταιρείες στην εταιρική τους δομή και φορολογικό σχεδιασμό, δίχως να έχουν απαραίτητα επιχειρηματική δραστηριότητα στην Κύπρο. Το φαινόμενο αυτό ήταν ιδιαίτερα έντονο στις αρχές της χιλιετίας, πριν η Ελλάδα και η Κύπρος υποστούν τις συνέπειες της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης του 2008. Η κυπριακή εταιρεία, ακόμη και μετά την φορολογική μεταρρύθμιση και τις εξελίξεις στο εποπτικό πλαίσιο, συνεχίζει να προσφέρει αξιοσημείωτα πλεονεκτήματα για όσες επιχειρήσεις επιθυμούν να την αξιοποιήσουν ως νομικό όχημα σε διεθνείς εταιρικές δομές. Αυτό δεν έχει αλλάξει. Επίσης, τα στοιχεία που ανέκαθεν προσέλκυαν ελληνικές επιχειρήσεις στο νησί, συνεχίζουν να υφίστανται και αυτό ακριβώς προσφέρει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα σε Ελλαδίτες επιχειρηματίες οι οποίοι επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν – με πραγματική παρουσία – στο νησί. Η Κύπρος, μέσω του νέου οικονομικού και επενδυτικού μοντέλου που οικοδομεί, δύναται να αποτελέσει την πλατφόρμα από την οποία οι ελληνικές επιχειρήσεις θα μεταπηδήσουν και θα επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους σε περιφερειακό επίπεδο.
– Η αγορά ακινήτων στην Κύπρο γνωρίζει έντονη ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια. Πέρα όμως από τις αποδόσεις, πόσο σημαντικό ρόλο παίζει το νομικό πλαίσιο ασφάλειας δικαίου, τίτλων ιδιοκτησίας και αδειοδοτήσεων στην προσέλκυση ξένων επενδυτών;
Η σταθερότητα στο νομοθετικό πλαίσιο, υπό τη έννοια ότι δεν υπάρχουν συχνές και μεγάλες μεταβολές, η λειτουργία οργανωμένου κτηματολογίου πριν ακόμη η Κύπρος καταστεί ανεξάρτητο κράτος, και η επίλυση των όποιων διαφορών προκύπτουν, βάσει του κοινοδικαίου, διαμορφώνουν ένα κατανοητό και σχετικά εύκολο πλαίσιο ρύθμισης της αγοράς ακινήτων. Τα στοιχεία αυτά είναι ουσιώδη για τη διατήρηση της δυναμικής που αναπτύχθηκε. Σε καμία περίπτωση όμως δεν μπορούν από μόνα τους να δώσουν ώθηση στην αγορά ακινήτων. Όπως υποδείξατε και εσείς, σημαντικό – ή και πρωταρχικό – στοιχείο είναι οι αποδόσεις. Επίσης, η υψηλή ζήτηση που παρατηρείται, ιδιαίτερα στα ακίνητα εμπορικής και γραφειακής χρήσης, δείχνει ότι η αγορά ακινήτων δεν τροφοδοτείται από την ανάγκη αγοράς και μεταπώλησης με σκοπό την απόδοση, αλλά πρωτίστως από την ανάγκη εξεύρεσης χώρων στέγασης των επιχειρήσεων που μεταφέρουν την έδρα τους στην Κύπρο. Αυτή είναι και μία ένδειξη ότι το όλο εγχείρημα της Κύπρου φαίνεται να επιτυγχάνει, με την προσέλκυση εκατοντάδων επιχειρήσεων με πραγματική και ουσιώδη παρουσία στο νησί και οι οποίες συνεισφέρουν κατά τρόπο παραγωγικό στην ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας.
– Νομικά και πρακτικά, ποια είναι τα βασικά ζητήματα που πρέπει να εξετάσει σήμερα ένας Έλληνας επενδυτής πριν προχωρήσει σε αγορά ακινήτου ή ανάπτυξη real estate project στην Κύπρο;
Τα δεδομένα που θα ζυγίσει ένας ενδιαφερόμενος αγοραστής διαφοροποιούνται εάν η αγορά αφορά αποκλειστικά λόγους επένδυσης για εξασφάλιση υπεραξίας και/ή επιστροφής από το ακίνητο ή εάν το ακίνητο προορίζεται για ιδία χρήση (ως κατοικία αν αφορά οικιστική χρήση ή ως έδρα επιχείρησης αν αφορά εμπορική χρήση). Σαφώς, στο δεύτερο σενάριο, όπου λ.χ. γίνεται αγορά ακινήτου για εμπορική χρήση, θα εξεταστούν πρόσθετοι παράγοντες που άπτονται των αναγκών της κάθε επιχείρησης και το όλο project δεν εξετάζεται αποκλειστικά υπό τον φακό της επενδυτικής απόδοσης του ακινήτου. Θεωρώ πως οι παράγοντες αυτοί είναι εξατομικευμένοι και διαφοροποιούνται ανάλογα με το προφίλ και τις ανάγκες του κάθε εν δυνάμει αγοραστή. Ανεξαρτήτως όμως των πιο πάνω, είναι ουσιώδες ο οποιοσδήποτε επίδοξος επενδυτής να αξιοποιήσει τις υπηρεσίες δικηγόρου προτού προχωρήσει στην υπογραφή συμφωνίας. Εν αντιθέσει με άλλους επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στον τομέα της αγοράς ακινήτων (π.χ. μεσιτικά γραφεία), μόνο οι δικηγόροι υποχρεώνονται από τον νόμο να διενεργήσουν ελέγχους δέουσας επιμέλειας τόσο για τον υποψήφιο αγοραστή, όσο και για τον πωλητή (ανεξαρτήτως ποιον από τους δύο εκπροσωπούν). Οι έλεγχοι αυτοί πολλές φορές φέρνουν στην επιφάνεια πληροφορίες που διαφοροποιούν τα δεδομένα και για τις οποίες πρέπει να γίνουν σχετικές ρυθμίσεις μέσω του αγοραπωλητηρίου συμβολαίου ώστε να προστατευθεί ο αγοραστής.
– Η νέα φορολογική μεταρρύθμιση επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανταγωνιστικότητα και στη συμμόρφωση με τα διεθνή πρότυπα. Πιστεύετε ότι η αύξηση του εταιρικού φόρου στο 15% αλλάζει ουσιαστικά την ελκυστικότητα της χώρας;
Όταν ξεκίνησε η συζήτηση και η δημόσια διαβούλευση για τη φορολογική μεταρρύθμιση, υπήρξαν φωνές που εξέφρασαν έντονη ανησυχία για την αύξηση του εταιρικού φόρου, θεωρώντας πως ο προηγούμενος συντελεστής του 12.5% ήταν από μόνος του αρκετός για να προσελκύει επενδύσεις στην Κύπρο. Ωστόσο, στην πορεία των πραγμάτων, κατέστη κατανοητό πως η ευθυγράμμιση με τα διεθνή πρότυπα, σε συνάρτηση με τα υπόλοιπα κίνητρα που προσφέρει και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που διαθέτει η Κύπρος, θα διατηρούσαν τη δυναμική που αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια. Η φορολογική μεταρρύθμιση και ειδικότερα ο αυξημένος εταιρικός φόρος δεν πρέπει να εξετάζονται απομονωμένα από τις υπόλοιπες πρόνοιες της μεταρρύθμισης ή τα λοιπά σχέδια κινήτρων και προσέλκυσης επενδύσεων που προωθήθηκαν, όπως επίσης δεν πρέπει να παραγνωρίζονται οι διεθνείς εξελίξεις ιδιαίτερα στον χώρο της ευρωζώνης. Για παράδειγμα, ναι μεν αυξάνεται ο φόρος επί των κερδών της εταιρείας – σε ευθυγράμμιση με όσα δρομολογούνται σε άλλες σύγχρονες οικονομίες – αλλά έχει μειωθεί δραστικά ο φόρος επί των μερισμάτων. Άρα οι ιδιοκτήτες της εταιρείας, δυνητικά θα λάβουν στο τέλος περισσότερα χρήματα από την δραστηριότητα της εταιρείας στην Κύπρο. Αν μάλιστα οι εταιρείες δραστηριοποιούνται σε συγκεκριμένα πεδία και πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις μπορούν μέσω συγκεκριμένων σχεδίων να μειώσουν περαιτέρω και σχεδόν να εκμηδενίσουν τη φορολόγησή τους. Έχουν περάσει σχεδόν 6 μήνες από την εισαγωγή του νέου φορολογικού πλαισίου και δεν υπάρχει καμία ένδειξη περί διαφοροποίησης της ελκυστικότητας της Κύπρου ή για επιβράδυνση της προσέλευσης επενδύσεων.
– Πόσο σημαντικό παραμένει το καθεστώς holding εταιρειών στην Κύπρο για ελληνικούς ομίλους που έχουν διεθνή δραστηριότητα;
Αυτό αντιλαμβάνεστε συναρτάται άμεσα με τον τρόπο που ο κάθε όμιλος, ελληνικός ή μη, έχει σχεδιάσει την όλη εταιρική δομή του. Ωστόσο, αυτό που πρέπει να επισημανθεί είναι ότι τέτοιες εταιρείες πλέον αξιοποιούνται υπό το φως του νέου επενδυτικού και επιχειρηματικού πλαισίου που διαμορφώνεται. Η κυπριακή εταιρεία holding δεν αξιοποιείται πλέον ως ένα εργαλείο που αφορά αποκλειστικά την αποτελεσματική ή βελτιστοποιημένη φορολόγηση. Αντιθέτως, έχει εξελιχθεί σε ένα εργαλείο που αφορά ευρύτερα την εταιρική διακυβέρνηση και τη διασυνοριακή οργάνωση. Αυτό φυσικά, δεν ακυρώνει τα πλεονεκτήματα που ανέκαθεν παρείχαν τέτοιες εταιρείες λ.χ. απαλλαγή μερισμάτων από θυγατρικές υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, εκτεταμένο δίκτυο συμβάσεων αποφυγής διπλής φορολογίας, εύκολη πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές κτλ. Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι με την εισαγωγή του Pillar Two και τον παγκόσμιο ελάχιστο φορολογικό συντελεστή του 15% που αφορά ομίλους με έσοδα πέραν των €750εκ. ετησίως εφαρμόζεται μηχανισμός ελάχιστης φορολόγησης και άρα η επιλογή δικαιοδοσίας στην οποία θα εδρεύει η εταιρεία holding δεν καθορίζεται με βάση τον φορολογικό συντελεστή της συγκεκριμένης δικαιοδοσίας, αλλά με βάση άλλους παράγοντες. Συνεπώς, η αξιοποίηση κυπριακών holding εταιρειών παραμένει σημαντική, αλλά για πολύ διαφορετικούς λόγους από αυτούς που τις κατέστησαν δημοφιλείς στις αρχές της χιλιετίας.
– Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα επίσης προσπαθεί να προσελκύσει επενδύσεις μέσω φορολογικών κινήτρων και ψηφιακού μετασχηματισμού. Πού θεωρείτε ότι υπερτερεί σήμερα η Κύπρος και πού η Ελλάδα;
Είχα επισημάνει και στην παρουσίασή μου ότι η Ελλάδα έχει κάνει άλματα στον τομέα της ψηφιοποίησης, ενοποίησης και απλοποίησης των υπηρεσιών που προσφέρει το κράτος. Αυτό είναι ένα σημείο στο οποίο η Κύπρος έχει μείνει πίσω και γι’ αυτό γίνονται ενέργειες ώστε να αξιοποιηθεί η ελληνική τεχνογνωσία για επιτάχυνση της ψηφιοποίησης των αντίστοιχων υπηρεσιών που παρέχει το κυπριακό δημόσιο. Περαιτέρω, η Ελλάδα λόγω γεωγραφικής θέσης εξασφαλίζει διαφορετικά πλεονεκτήματα στους επενδυτές που επιχειρεί να προσελκύσει, αφού αποτελεί πύλη επενδύσεων για ολόκληρα τα Βαλκάνια. Αντίστροφα, η Κύπρος λόγω της δικής της γεωγραφικής θέσης, προσφέρει διαφορετικά πλεονεκτήματα. Οπότε αυτά ζυγίζονται και αξιολογούνται διαφορετικά από κάθε δυνητικό επενδυτή.
Ο τομέας στον οποίο θα έλεγα ότι υστερεί η Ελλάδα είναι η αστάθεια του νομοθετικού και ιδιαίτερα του φορολογικού πλαισίου. Παρατηρούμε συχνές μεταβολές, οι οποίες ξενίζουν ή ακόμη τρομάζουν τους επενδυτές. Περαιτέρω, πολλές τροποποιήσεις δίδεται η εντύπωση πως δρομολογούνται με πολιτικά ή μικροκομματικά κίνητρα, δίχως να γίνεται εκτίμηση του αντικτύπου στην εθνική οικονομία και στα μηνύματα που εκπέμπονται προς δυνητικούς επενδυτές. Αντιθέτως, η Κύπρος εφαρμόζει μία πιο νηφάλια προσέγγιση αφού έχει αντιληφθεί ότι δεν μπορείς να προσελκύσεις επενδύσεις όταν συνεχώς ανεβοκατεβάζεις φορολογικούς συντελεστές ή όταν οι όποιες μεταρρυθμίσεις γίνονται αντικείμενο πολιτικών αντιπαραθέσεων, αγνοώντας ότι οι επενδυτές αναζητούν σταθερότητα, ασφάλεια και προβλεψιμότητα. Γιατί να έρθει κάποιος να επενδύσει όταν γνωρίζει πως στις επόμενες εκλογές μπορεί να αλλάξουν οι ισορροπίες στη Βουλή των Ελλήνων και να έρθουν τα πάνω κάτω, απλώς και μόνο επειδή αλλάζει χέρια η εξουσία και άρα το εσωτερικό ακροατήριο που πρέπει να ικανοποιηθεί;
– Έχετε αναφερθεί στη σημασία του νέου μηχανισμού ελέγχου Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (FDI Screening). Πώς αλλάζει αυτός ο νόμος το επενδυτικό περιβάλλον και ποιο μήνυμα στέλνει προς τις αγορές;
Πρόκειται για νομοθέτημα εναρμονιστικής φύσεως. Η Κύπρος είναι η προτελευταία χώρα της Ευρώπης που εναρμονίζει το εθνικό δίκαιο με την σχετική ευρωπαϊκή οδηγία. Αυτό της έδωσε τη δυνατότητα να αξιολογήσει τα διάφορα μοντέλα που εφαρμόστηκαν από άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, με βάση τους δικούς τους εναρμονιστικούς νόμους και να κάνει τις απαραίτητες προσαρμογές. Η εισαγωγή ενός πρόσθετου φίλτρου για άμεσες ξένες επενδύσεις άνω των 2 εκ. ευρώ (συμπερ. επενδύσεων σε ακίνητα) δεν θεωρώ πως αλλάζει το επενδυτικό περιβάλλον ή ότι εκπέμπει διαφορετικά μηνύματα από αυτά που στέλνει τα τελευταία χρόνια η Κύπρος στις αγορές. Όπως προανέφερα πρόκειται για εναρμονιστικό νόμο, συνεπώς, ένας τέτοιος μηχανισμός δεν θα ξενίσει επενδυτές που ήδη έχουν δραστηριοποιηθεί ή έχουν τουλάχιστον διερευνήσει την πιθανότητα δραστηριοποίησης σε άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ. Αντιθέτως, θεωρώ πως ενισχύει το προφίλ της Κύπρου, αφού θα συμβαδίζει με άλλες ευρωπαϊκές δικαιοδοσίες ως προς τον χειρισμό τέτοιων επενδύσεων. Περαιτέρω, με αυστηρά εθνικά κριτήρια, η εισαγωγή φίλτρου για επενδύσεις που δυνατόν να επηρεάσουν άμεσα ή έμμεσα εθνικά συμφέροντα, κρίσιμες υποδομές ή και την ασφάλεια του ίδιου του κράτους και των πολιτών του είναι από μόνο του μια θετική εξέλιξη.
– Η Κύπρος προσπαθεί να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο για επαγγελματικές και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Πόσο βοηθά σε αυτό η αξιοποίηση του κοινοδικαίου από το νομικό σύστημα της χώρας;
Αυτό πρόκειται για ένα εκ των βασικών συγκριτικών πλεονεκτημάτων της Κύπρου στα οποία έγινε αναφορά προηγουμένως. Η άντληση καθοδήγησης από το κοινοδίκαιο (και πρωτίστως την αγγλική νομολογία) δημιουργεί ένα οικείο περιβάλλον για επενδυτές που κινούνται διεθνώς και συνήθως επιλύουν τις διαφορές τους σε fora ή μέσω μηχανισμών που εφαρμόζουν το κοινοδίκαιο. Η ευελιξία που χαρακτηρίζει το κοινοδίκαιο και η απόδοση εννοιών με βάση την ερμηνεία τους στο κοινοδίκαιο, συνθέτει ένα διεθνοποιημένο περιβάλλον και δημιουργεί γέφυρες με άλλες αγορές – παγκόσμια επιχειρηματικά κέντρα που επίσης εφαρμόζουν το κοινοδίκαιο. Και πάλι, πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό της Κύπρου που συμβάλλει στην εμπέδωση του αισθήματος σταθερότητας και προβλεψιμότητας για τους εν δυνάμει επενδυτές.
– Στην πράξη, ποιες είναι σήμερα οι μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας ξένος επενδυτής ή μια ελληνική εταιρεία που θέλει να δραστηριοποιηθεί στην Κύπρο;
Αυτή την περίοδο θα έλεγα ότι πρωτίστως οι δυσκολίες προκύπτουν στις υπηρεσίες που προσφέρει το δημόσιο, λόγω ακριβώς της μη επαρκούς προόδου στο πεδίο της ψηφιοποίησης. Η αδυναμία αυτή, σε συνδυασμό με την υποστελέχωση κάποιων τμημάτων, οδηγεί στη συντήρηση του φαινομένου της γραφειοκρατίας και άρα των καθυστερήσεων στην ικανοποίηση αιτημάτων που κατά τα άλλα είναι απλά στη φύση τους. Βρισκόμαστε όμως σε ένα καλό δρόμο και η βοήθεια και συνδρομή της Ελλάδας, με την ανταλλαγή τεχνογνωσίας, είναι ιδιαίτερα σημαντική στην προσπάθεια που καταβάλλεται.
Οι επενδυτές από τρίτες χώρες αντιμετωπίζουν πρόσθετες δυσκολίες με τις κυπριακές τράπεζες λόγω των πρόσθετων ελέγχων δέουσας επιμέλειας που διενεργούνται. Αντιθέτως, οι Ευρωπαίοι επενδυτές αφενός λόγω προφίλ, αφετέρου λόγω του ότι γνωρίζουν τί αναμένεται από αυτούς και είναι ήδη εξοικειωμένοι με τέτοιους ελέγχους, μπορούν πιο εύκολα και γρήγορα να δραστηριοποιηθούν μέσω κυπριακών τραπεζών.
Θα ήθελα επίσης να επισημάνω τη δυσκολία εξεύρεσης καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού στο πεδίο της τεχνολογίας και της καινοτομίας. Η χώρα έχει αγγίξει ιστορικό χαμηλό στο ποσοστό ανεργίας και δεν υπάρχει πλέον επαρκές ανθρώπινο δυναμικό για να καλύψει τις ανάγκες όλων των επιχειρήσεων τεχνολογίας που μεταφέρουν την έδρα τους στην Κύπρο. Υπάρχει επομένως ανάγκη εισαγωγής ξένου ανθρώπινου δυναμικού. Εάν το ανθρώπινο αυτό δυναμικό προέρχεται από την Ευρώπη, η μετεγκατάσταση του είναι πολύ απλή. Αν όμως κάποια επιχείρηση επιθυμεί να φέρει προσωπικό από τρίτες χώρες, τότε εκεί θα αντιμετωπίσει αρκετές δυσκολίες λόγω των αυξημένων ελέγχων αλλά και των καθυστερήσεων που παρατηρούνται στην έκδοση αδειών παραμονής και εργασίας για άτομα με τέτοιο προφίλ.
– Με δεδομένες τις διεθνείς πιέσεις για αυστηρότερη φορολογική διαφάνεια και κανονιστική συμμόρφωση, πώς φαντάζεστε την κυπριακή οικονομία και το επενδυτικό της μοντέλο τα επόμενα πέντε χρόνια;
Η Κύπρος έχει διαβάσει σωστά το υπό διαμόρφωση διεθνές επενδυτικό περιβάλλον και ήδη βρίσκεται σε πορεία προσαρμογής. Ο στόχος της δεν είναι απαραίτητα να γίνει ο τελικός προορισμός κάποιου επενδυτή, αλλά να αξιοποιηθεί ως πλατφόρμα επενδύσεων οι οποίες όμως θα έχουν να δώσουν κάτι ουσιώδες στην οικονομία της. Η έμφαση που δόθηκε στην ποιότητα, έναντι της ποσότητας, συνδράμει στη διαφοροποίηση και άρα τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και ανθεκτικότητας του οικονομικού μοντέλου της χώρας, η οποία μετά την κρίση του 2013 αντιλήφθηκε πως δεν μπορεί να έχει όλα της τα αυγά στο καλάθι του τουρισμού και της ευκαιριακής παροχής υπηρεσιών σε οντότητες δίχως πραγματική παρουσία στο νησί. Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρώ πως η κυπριακή οικονομία θα συνεχίζει να ανθίζει την επόμενη πενταετία, το επενδυτικό μοντέλο θα συνεχίσει να εξελίσσεται ώστε να συμβαδίζει με τα διεθνή πρότυπα και η χώρα θα βελτιώσει ακόμη περισσότερο την εικόνα της ως ένας ασφαλής, αξιόπιστος και σταθερός επενδυτικός προορισμός. Άλλωστε, η πρόσφατη εμπειρία δείχνει ότι η Κύπρος έχει μια δυσανάλογη του μεγέθους της ανθεκτικότητα στις αλλεπάλληλες κρίσεις που ταλαιπώρησαν και συνεχίζουν να ταλαιπωρούν την περιοχή μας τα τελευταία χρόνια. Και αυτό μόνο τυχαίο δεν είναι.